เครือข่ายสิทธิผู้ป่วยแม่เมาะร้อง กมธ.กฎหมายฯ ตรวจสอบ หลังอ้าง คพรฟ.-กกพ.ไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด พร้อมตั้งข้อสงสัย 11 โครงการอาจถูกสวมสิทธิและมีการเบิกจ่ายงบประมาณแล้ว

 

เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2569 นางมะลิวรรณ นาควิโรจน์ ประธานเครือข่ายสิทธิผู้ป่วยแม่เมาะ ยื่นหนังสือถึงประธานกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร ขอให้ตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีคณะกรรมการกองทุนพัฒนาไฟฟ้า (คพรฟ.) และคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ถูกกล่าวหาว่าไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด และอาจส่งผลให้สมาชิกเครือข่ายถูกตัดสิทธิในการเข้าถึงกองทุนพัฒนาไฟฟ้า

หนังสือร้องเรียนระบุว่า เครือข่ายสิทธิผู้ป่วยแม่เมาะเป็นการรวมตัวของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากมลพิษบริเวณพื้นที่รอบโรงไฟฟ้าและเหมืองลิกไนต์แม่เมาะ โดยที่ผ่านมาได้เคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิและการแก้ไขปัญหามาอย่างต่อเนื่อง ขณะที่รัฐบาลมีมติ ครม.ในช่วงปี 2544, 2549 และ 2551 ให้อพยพประชาชนที่อาศัยอยู่ใกล้โรงไฟฟ้าและเหมืองลิกไนต์ ออกไปยังพื้นที่รองรับแห่งใหม่ รวม 5 หมู่บ้าน แต่ยังมีปัญหาเรื่องเอกสารสิทธิในที่ดินที่อยู่ระหว่างการติดตามแก้ไข

ต่อมา หลังมีพระราชบัญญัติประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ.2550 ได้จัดตั้งกองทุนพัฒนาไฟฟ้าตามมาตรา 97(3) เพื่อสนับสนุนการพัฒนาชุมชนรอบโรงไฟฟ้า โดยเปิดให้ชุมชนเสนอความต้องการผ่านเวทีประชาคม ก่อนเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของคณะกรรมการกองทุนพัฒนาไฟฟ้า และเสนอให้ กกพ.พิจารณาอนุมัติงบประมาณ

นางมะลิวรรณ ประธานเครือข่ายฯ เผยว่า ในปี 2555 ได้เสนอทั้งหมด 11 โครงการผ่านเวทีประชาคม และอ้างว่าโครงการได้รับการเสนอเป็นลำดับต้นๆ แต่ภายหลังกลับถูกตัดออกจากกระบวนการโดยไม่ได้รับคำชี้แจงเหตุผลที่ชัดเจน ทำให้เครือข่ายฯ ต้องร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายแห่ง ก่อนยื่นฟ้องต่อศาลปกครอง

กระทั่งปี 2567 ศาลปกครองสูงสุดมีคำพิพากษาให้ คพรฟ.โรงไฟฟ้าแม่เมาะ พิจารณาคืนโครงการทั้ง 11 โครงการให้เครือข่ายฯ ภายใน 90 วัน แต่ คพรฟ.มีหนังสือชี้แจงว่าไม่สามารถดำเนินการได้ เนื่องจากระเบียบที่ใช้ในปัจจุบันแตกต่างจากระเบียบปี 2553 ซึ่งเป็นระเบียบในช่วงที่เกิดปัญหาและมีการยื่นฟ้อง

ต่อมา คพรฟ.ได้นำโครงการทั้ง 11 โครงการเสนอขอรับการสนับสนุนงบประมาณจาก กกพ.ในปี 2569 แต่เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 เครือข่ายฯ ได้รับแจ้งมติ กกพ.ว่าไม่สามารถสนับสนุนงบประมาณได้ เนื่องจากไม่เป็นไปตามระเบียบปี 2563

เครือข่ายสิทธิผู้ป่วยแม่เมาะจึงตั้งข้อสังเกตว่า การนำระเบียบปัจจุบันมาใช้พิจารณาอาจไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงและคำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ในปี 2555 พร้อมขอให้ กมธ.ตรวจสอบว่า คพรฟ.และ กกพ.ได้ดำเนินการตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดครบถ้วนหรือไม่

นอกจากนี้ เครือข่ายฯ ยังขอให้ กมธ.ตรวจสอบเอกสารโครงการที่เกี่ยวข้องกับกองทุนพัฒนาไฟฟ้า โดยเฉพาะโครงการที่มีลักษณะใกล้เคียงกับโครงการที่เครือข่ายฯ เคยเสนอผ่านเวทีประชาคม เนื่องจากเครือข่ายฯ อ้างว่า จากการตรวจสอบข้อมูลย้อนหลังที่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ของ กกพ. พบโครงการบางรายการได้รับการอนุมัติและมีการเบิกจ่ายงบประมาณแล้ว ทั้งที่เครือข่ายฯ ยืนยันว่าไม่ได้เป็นผู้ดำเนินการหรือได้รับเงินดังกล่าว

ประเด็นที่ขอให้ กมธ.ตรวจสอบ ได้แก่  โครงการเยียวยาผู้ป่วยราษฎรอำเภอแม่เมาะ วงเงิน 10 ล้านบาท, โครงการหมูหลุมบ้านห้วยรากไม้ หมู่ 5 และโครงการหนุนเสริมแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนที่ได้รับผลกระทบ  โดยขอให้เรียกเอกสารต้นฉบับโครงการ เอกสารการอนุมัติ การเบิกจ่าย และรายงานผลการดำเนินงานมาตรวจสอบว่า มีการดำเนินการตามวัตถุประสงค์ของโครงการจริงหรือไม่ และเกี่ยวข้องกับโครงการที่เครือข่ายฯ เคยเสนอไว้หรือไม่

นางมะลิวรรณ ยังขอให้ กกพ.ชี้แจงกระบวนการติดตามและประเมินผลการใช้งบประมาณ รวมถึงรายละเอียดการใช้เงินในโครงการเยียวยาผู้ป่วยวงเงิน 10 ล้านบาทว่า งบประมาณดังกล่าวนำไปช่วยเหลือใคร และดำเนินการในลักษณะใด